ไม่ว่าจะเป็นวันที่ดีต่อใจหรือเป็นวันที่ใจหม่นหมอง การได้เห็นความสวยงามของ “ดอกไม้” ช่วยเยียวยาจิตใจให้อบอุ่น เราขอพาไปเยี่ยมชม พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมดอกไม้ (The Museum of Flora) ที่รวบรวมการจัดแสดงเรื่องราววัฒนธรรมของดอกไม้ในประเทศไทยและประเทศใกล้เคียง ก่อตั้งโดยคุณ ‘สกุล อินทกุล’ ซึ่งเป็นศิลปินนักจัดดอกไม้ชื่อดังของเมืองไทย โดยได้เปิดให้สาธารณะชนเข้าชมตั้งแต่วันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2555 เป็นพิพิธภัณฑ์แห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย

พิพิธภัณฑ์กลางกรุงโอบล้อมไปด้วยพรรณไม้นานาชนิด

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ตั้งอยู่ในย่านสามเสน ซอยองครักษ์ 13 โดยรายล้อมไปด้วยสีเขียวขจี ดูแล้วสงบร่มเย็นจนไม่อาจเชื่อได้ว่าที่แห่งนี้ตั้งอยู่ใจกลางเมือง และที่โดดเด่นที่สุดเมื่อก้าวเข้ามาเราจะพบกับ ‘ต้นกร่าง’ ต้นใหญ่ที่มีอายุนับร้อยปีแผ่กว้างอยู่ที่กลางบ้าน แต่ละกิ่งประดับด้วยดอกรักและดอกดาวเรืองผูกกันอย่างสวยงาม ให้ความรู้สึกวิจิตรงดงามเข้ากับบ้านไม้สักทรงโคโรเนียลโบราณแห่งนี้อย่างลงตัว

ที่นี่เปิดให้เข้าชมเป็นรอบ มีทั้งรอบบรรยายภาษาไทยและอังกฤษ แต่ละรอบจะมีผู้นำชมนิทรรศการถาวรด้านในที่จัดแสดงอยู่ทั้งหมด 7 ห้องด้วยกัน เราไม่รอช้าจึงได้ซื้อตั๋วเพื่อเข้าชมพิพิธภัณฑ์ ในระหว่างรอให้ถึงรอบเข้าชมนั้น ทางพิพิธภัณฑ์จะมีห้องรับรองให้เราได้นั่งพักผ่อน ภายในตกแต่งอย่างสวยงามแบบไทยประยุกต์ นั่งจิบชาไปพร้อมกับบรรยากาศที่เงียบสงบ เมื่อถึงเวลาเข้าชมจะมีเจ้าหน้าที่มาเรียกเพื่อพาเราไปยังห้องเริ่มต้นของนิทรรศการ

ประวัติศาสตร์นับร้อยปีของงานจัดดอกไม้

เมื่อเข้ามาถึงห้องแรกจะได้พบกับห้องที่มีชื่อว่า ‘ห้องภาพดุสิต’ ซึ่งจัดแสดงประวัติศาสตร์ของงานดอกไม้ในสยามประเทศ และภาพต่าง ๆ ที่คัดลอกมาจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ

โดยเล่าเรื่องราวย้อนไปในอดีตราว 100 ปีก่อน เช่น เรื่องราววิวัฒนาการของเครื่องแขวนไทย งานประดิษฐ์ในยุคนั้น ภายในห้องนั้นเต็มไปด้วยหนังสือศาสตร์ต่าง ๆ ที่เปรียบเสมือนคลังสมองของ ‘คุณสกุล’ ที่ใช้เป็นไอเดียสร้างสรรค์ผลงาน ยุครุ่งเรืองที่สุดของการจัดดอกไม้คงหนีไม่พ้นยุคของรัชกาลที่ 5 ในยุคนี้เริ่มมีการแต่งแจกันให้เป็นทรงบาน โดยใช้ดอกบัวหลวงผสมดอกซ่อนกลิ่น อีกทั้งใช้พวงมาลาประดับพิธีต่าง ๆ อย่างในภาพ ขบวนรถบุปผชาติ เป็นการเลือกพาหนะจักรกลร่วมสมัยในขณะนั้นมาตกแต่งด้วยช่อดอกไม้แล้วจัดเป็นขบวนเฉลิมพระเกียรติ

ห้องถัดมามีชื่อว่า ‘โลกแห่งวัฒนธรรมดอกไม้’ ซึ่งจัดแสดงวัฒนธรรมเกี่ยวกับดอกไม้ของแต่ละประเทศในเอเชียโดยเฉพาะ เช่น งานดอกไม้สักการะของบาหลี อินโดนีเซีย ลาว ญี่ปุ่น หรือย้อนกลับไปดูอารยธรรมดั้งเดิมเกี่ยวกับดอกไม้จากอินเดีย และห้องนี้ยังจัดแสดงวัตถุโบราณชิ้นเดียวของที่นี่ คือคัมภีร์ผ้าว่าด้วยการจัดดอกไม้แบบ โชกะ ซึ่งเขียนด้วยคันจิโบราณอายุกว่า 200 ปีในช่วงปลายยุคเอโดะ ซึ่งตรงกับช่วงกรุงศรีอยุธยาสมัยปกครองโดยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

จากนั้นเราจะเดินต่อไปยังห้องที่มีชื่อว่า ‘อุโบสถแห่งดอกไม้’ ด้านในของห้องจัดแสดงการถ่ายทอดฝีมือการประดิษฐ์ดอกไม้ของสยามตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มีการจำลองงานแห่ต้นดอกไม้ฝีมือชาวบ้านของวัดศรีโพธิ์ชัย จังหวัดเลย ที่นิยมจัดขึ้นในช่วงสงกรานต์ของทุกปี ตามความเชื่อว่าเป็นสิริมงคลที่ได้นำดอกไม้มาบูชาพระรัตนตรัย ทำให้อยู่ดีมีสุข มีฝนตกตามฤดูกาล

ต่อมาเป็นห้องที่มีชื่อว่า ‘ความลับแห่งงานศิลป์ของไทย’ และ ‘วัฒนธรรมประเพณีและวิถีชีวิตของผู้คน’ จะจัดแสดงการถ่ายทอดฝีมือการประดิษฐ์ดอกไม้ ทำให้เราได้เข้าใจรูปแบบของการประดิษฐ์มากขึ้น ด้วยการทำงานและออกแบบการใช้สอย จนอาจใกล้เคียงกับงานวิศวกรรมก็เป็นได้ ในห้องนี้จัดแสดงแม่แบบของลายเกล็ดและลายกระเบื้องแบบต่าง ๆ ที่ถือเป็นพื้นฐานของเครื่องแขวน การร้อยดอกมะลิ การต่อกันเพื่อให้เกิดแบบคล้ายตาข่ายจนเกิดรูปลักษณ์ต่าง ๆ ขึ้นมา ความยากของรูปแบบก็จะแตกต่างกันไป เริ่มจาก 4 ก้าน 4 ดอก 6 ก้าน 6 ดอก กำแพงแก้ว จนถึงลายอกแมงมุม แก้วชิงดวง ซึ่งแต่ละชิ้นใช้ระยะเวลาในการทำค่อนข้างสูง

เราเดินชมกันมาจนถึงสองห้องสุดท้ายของพิพิธภัณฑ์ที่มีชื่อว่า ‘Pen, Pencil and Possibility’ ปากกา ดินสอ และความน่าจะเป็นไปได้’ เป็นห้องจัดแสดงภาพร่างของงานแขนงต่าง ๆ ของคุณสกุล ไปจนถึงภาพถ่ายผลงานที่เสร็จสมบูรณ์ เช่น การออกแบบดอกไม้ให้กับพรมแดงของงาน Rome Film Festival ที่อิตาลี การออกแบบประติมากรรมรีเซปชันโรงแรมบุลการีที่บาหลี การจัดดอกไม้ในงานแต่งงานของ เหลียง เฉาเหว่ย ที่ภูฏาน งานโฆษณาร่วมกับ หว่องกาไว ที่ประเทศอินเดีย ฯลฯ แต่งานที่ ‘คุณสกุล’ ชื่นชอบและประทับใจที่สุดคือการได้มีโอกาสตามเสด็จฯ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ไปจัดดอกไม้ที่เมืองจีน และหลังจากนั้นได้ถวายงานรับใช้ใต้พระยุคลบาทมากกว่า 10 ปี 

ถ้าหากได้เดินทางมาเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ สิ่งที่พลาดไม่ได้อีกอย่างคงจะเป็น ร้านน้ำชา Salon de la Rose ณ The Museum of Floral Culture นั่งจิบชายามบ่ายชมวิวสวนสวยขจี ก็คงจะเป็นวันที่น่าพึงพอใจไม่น้อยเลยทีเดียว

หลังจากเดินชมครบทุกห้องแล้ว เราจึงเดินออกมาภายนอกของบ้าน ค่อย ๆ เดินลัดเลาะออกมา จะพบกับบรรดาต้นไม้น้อยใหญ่ มองไปทางไหนก็เห็นแต่สีเขียวเย็นตา ดอกไม้ที่ขึ้นตามธรรมชาติแข่งกันเบ่งบานอวดดอกสีสันสดใส ไม่ว่าจะเป็นดอกชบาสีนวล ดอกรัก ดอกแก้ว ดอกต้นบีโกเนียและกล้วยไม้หลากสี หากเดินต่อไปยังด้านหลังพิพิธภัณฑ์จะพบกับศาลาไม้ทรงไทยโบราณคู่กับสระน้ำสีเขียวมรกต ให้ความรู้สึกร่มรื่นสบายตา

ดอกไม้ทำให้ใจเราอ่อนโยนขึ้น คงไม่อะไรอ่อนโยน บอบบาง และสวยงามได้เท่ากับดอกไม้หลากหลายพันธ์ ความงามของดอกไม้ก็เหมือนความงามของชีวิต ใช้ชีวิตให้สวยงามและมีคุณค่าเหมือนกับดอกไม้ที่พร้อมจะเบ่งบาน และร่วงโรยเพื่อเริ่มต้นใหม่อยู่เสมอ

แนะนำพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมดอกไม้

หากใครสนใจอยากลองจัดดอกไม้ ทางพิพิธภัณฑ์มีเวิร์คชอปให้เราได้ลองเรียนรู้ด้วยตัวเอง สามารถติดตามรายละเอียดและสำรองที่นั่งผ่านทาง Facebook Page : www.facebook.com/TheMuseumofFloralCulture

พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมดอกไม้ เลขที่ 315 ถนนสามเสน ซอย 28 แยกองครักษ์ 13 แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300 โทรศัพท์: 0 2669 3633 – 4 โทรสาร: 0 2669 3632 เว็บไซต์: www.floralmuseum.com อีเมล: sakulintakul@yahoo.com

วันและเวลาทำการ ทุกวัน (ยกเว้นวันจันทร์) เวลา 10.00 – 18.00 น. ค่าเข้าชมคนละ 150 บาท

มีมัคคุเทศก์นำชม โดยมีรอบนำชม ดังนี้ รอบที่ 1 เวลา 10.30 น. รอบที่ 2 เวลา 11.30 น. รอบที่ 3 เวลา 13.00 น. รอบที่ 4 เวลา 14.30 น. รอบที่ 5 เวลา 16.00 น. รอบสุดท้าย เวลา 17.00 น.

ผลงานเขียนชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา CJR411,JR413 Newspaper Workshop, JR414 Magazine Workshop ภาคการศึกษาที่ 2/2563 คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ อาจารย์ที่ปรึกษา ผศ.ณรงค์ศักดิ์ ศรีทานันท์

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบ

  • พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมดอกไม้. สืบค้นเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2564 จาก, https://www.floralmuseum.com/content/floral-museum
  • บุปผาชน จิบชาในร้าน Salon du thé แล้วเข้า The Museum of Floral Culture ไปเรียนรู้วัฒนธรรมดอกไม้จากหลากประเทศในเอเชีย. เรื่อง Museum Minds ภาพ มณีนุช บุญเรือง. สืบค้นเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2564 จาก, https://readthecloud.co/the-museum-of-floral-culture

Writer & Photographer

ปวีย์ธิดา จิระสุทธิโรจน์
เป็นคนใจบาง บางวันชาบู บางวันหมูกระทะ